Koniec ery białe złoto? Rolnicy masowo wyprzedają krowy. Czy mamy ostatnie chwile na polskie produkty mleczne?

Czy zastanawiałeś się kiedyś, skąd bierze się mleko w Twojej lodówce? To pytanie nabiera nagle nowego znaczenia, gdy słyszymy o rolnikach, którzy pozbywają się krów i zamykają swoje wieloletnie gospodarstwa. Sytuacja jest dramatyczna – to nie tylko problemy jednego sektora, ale potencjalnie zniknięcie z półek naszych ulubionych serów, jogurtów i śmietany. Czy naprawdę stoimy u progu dnia, gdy ostatni litr polskiego mleka zniknie ze sklepów?

Dlaczego rolnicy rezygnują z wieloletniej pracy?

W ostatnich miesiącach docierają do nas coraz bardziej niepokojące sygnały z wsi. Rolnicy, którzy przez lata inwestowali serce, pracę i pieniądze w swoje gospodarstwa mleczne, stają przed ścianą. Wielu z nich podejmuje trudną decyzję o sprzedaży krów i zmianie profilu produkcji. To nie kaprys, a desperacka próba przetrwania w obliczu galopujących kosztów i spadających cen skupu mleka.

Historia Ingi: od hodowli do… czegoś innego

Poznajcie Ingię, rolniczkę z rejonu Pasvalio, która przez 15 lat budowała swoje mleczne imperium. Dziś z bólem serca sprzedaje 50 krów. „Byliśmy zmęczeni brakiem stabilności,” mówi szczerze. „Kiedy zobowiązaliśmy się do czegoś w gospodarstwie mlecznym, wydawało się, że ceny będą wysokie. Kupowaliśmy drogi sprzęt, a potem ceny spadały. Musicie zrozumieć, że teraz musimy dorzucać z naszych rodzinnych pieniędzy, żeby jakoś się utrzymać.”

To już za dużo. Rodzina Ingi postanowiła skupić się wyłącznie na uprawie roślin, czym zajmowali się również wcześniej, ale teraz będą poświęcać temu całą uwagę i ziemię. Nowa ferma dla krów kosztowałaby milion euro. Pożyczka na 15-20 lat? Gdy para będzie już po sześćdziesiątce, czy taka inwestycja będzie sprawiać radość?

Sprzedaż krów to nie łatwy biznes

Co ciekawe, gdy rolnicy chcą teraz sprzedać swoje stada, wszyscy próbują wykorzystać ich trudną sytuację. „Chcą nas kupić za bezcen,” skarży się Inga. „Myślą, że jesteśmy w fatalnej sytuacji, więc oddamy krowy za jakąkolwiek cenę. Ale to nieprawda. Nasze krowy są młode i cielne. Chcemy je sprzedać za dobre pieniądze.”

Pieniądze można by dostać znacznie większe, sprzedając krowy na mięso. Ale Inga i jej mąż kochali swoje zwierzęta, każda miała imię. Chcieliby, aby żyły dalej, żeby trafiły do innych, troskliwych hodowców. To smutne, że zwierzęta, którym poświęciło się tyle lat, często kończą jako mięso, bo taki jest najłatwiejszy sposób na odzyskanie części zainwestowanych środków.

Kolejna rolniczka: długów nie spłacę, ludzi zwolnię

Inna rolniczka opisuje swój okres jako jeden z najczarniejszych. Wraz z mężem sprzedają krowy. To odejście od całego życia, które budowali. „Zmęczyliśmy się pracą za darmo. Gdybyśmy byli tylko gospodarstwem rodzinnym, może jakoś byśmy przeżyli. Ale zatrudniamy ludzi i po prostu nie mamy z czego płacić rachunków.”

Żałuje krótkowzroczności państwa i braku strategii. Przeżyli już wiele kryzysów, myśleli, że ten też dadzą radę przetrwać. Ale sił już nie starcza. Obiekty, maszyny, budynki, zwierzęta, pracownicy – wszystko jest, ale nagle okazuje się, że „naszego mleka nikt już nie potrzebuje”. A państwo, mówiąc im, że nie zapłaci za rachunki, w efekcie nakłada obowiązek wypłacania zasiłków dla bezrobotnych, które muszą być pokryte z ich podatków.

Warto pamiętać, że za jedną krową stoi cała rzesza ludzi: pracownicy gospodarstwa, księgowi, weterynarze, producenci i sprzedawcy paliwa i pasz. Z tych krów żyło wiele osób. Ale państwo zdecydowało, że picie mleka z Polski będzie droższe niż z importu.

Kryzys dotknął całe sektory mleczarskie

Eimantas Bičius, dyrektor Litewskiego Stowarzyszenia Producentów Mleka, potwierdza: liczby spadają. Ale okres kryzysu tylko przyspiesza decyzje o sprzedaży gospodarstw. Problem dotyczy całej Europy, a nawet świata – spada spożycie produktów mlecznych. To naturalnie prowadzi do obniżenia cen skupu.

Na Litwie wszystko zaczęło się szybciej. Już we wrześniu ubiegłego roku spadły ceny skupu mleka, a dno osiągnęły w lutym, gdy rolnicy nie wytrzymali i zaczęli oddawać mleko za darmo lub je wylewać.

Kosztowna rzeczywistość

W ubiegłym roku nie tylko spadła cena skupu, ale wzrosły koszty. Rolnikom podrożała prądu, pasze i inne niezbędne rzeczy. Gospodarstwa zaczęły działać na straty. Co innego pozostawało, jak zrezygnować z gospodarstw? Dodatkowo, zimy nie rozpieszczały, a późniejsza susza sprawiła, że pasz z tego samego terenu udało się wyprodukować nawet trzykrotnie mniej.

Zmiana profilu produkcji – co to oznacza dla nas?

Rolnicy są zrozpaczeni. Ale żyć z czegoś trzeba. Dlatego część próbuje zmienić profil gospodarstw, skupiając się na produkcji zbóż lub hodowli bydła mięsnego. Piennikarstwo to jeden z najtrudniejszych sektorów – wymaga najwięcej pracy, nie wystarczy tylko karmić zwierzęta, trzeba je jeszcze doić rano i wieczorem.

Liczba gospodarstw mlecznych maleje, a rząd nie poświęca temu sektorowi wystarczającej uwagi. Rozmowy z przetwórcami nie przynoszą rezultatów, ponieważ sytuacja na rynku produktów mlecznych jest po prostu zła. Produkty w sklepach wcale nie tanieją, a cena mleka surowego nadal spada.

Potrzebny jest bardziej uczciwy podział cen z przetwórcami, ale bez interwencji państwa się nie obędzie. A my, konsumenci, widzimy w sklepach coraz więcej polskich produktów. Im mniej będziemy produkować, tym więcej zostanie przywiezione z zagranicy.